O szumsku

W XIX w. dziedzicem Szumska był Józef Nałęcz Sosnowski - sędzia sandomierski, a później jego syn Wincenty. Przypomina o tym pomnik znajdujący się obecnie przed kościołem w Szumsku. W 1841 r. majątek szumski od Wincentego Sosnowskiego kupił Leon Jelski, herbu Pielesz. Zmarł on w 1853 r., a ziemię w Szumsku zapisał bratankowi Włodzimierzowi Jelskiemu. Nowy dziedzic nie rządził długo swoją posiadłością, ponieważ w 1861 r. przeniósł się do majątku żony w Ignatyczach. Następnie za to, że po powstaniu styczniowym, jako sędzia pokoju nie złożył hołdu carowi Aleksandrowi II, został zesłany na Syberię. Po około 30 latach obcej dzierżawy, majątek powrócił znowu do rodziny Jelskich.
W 1894 r. dziedzicem Szumska został Władysław Jelski, syn Włodzimierza. Dzięki niemu majątek bardzo dobrze się rozwijał, nowy właściciel modernizował gospodarstwo rolne, hodował konie rasy arabskiej oraz powiększył swoją własność o ziemie w Radostowie, Rakówce  i część terenów zalesionych w Rakowie. Za jego czasów zaczęła funkcjonować w 1908 r. szkoła w Szumsku. Zajęcia odbywały się najpierw na plebani, a od 1910 r.
w nowym murowanym budynku. W tym też roku Wł. Jelski rozbudował kościół w Szumsku, dodając kruchtę i chór oraz wzbogacił jego wyposażenie. W 1936 r., dziedzic Jelski przepisał majątek synowi Jerzemu. Nowy gospodarz kontynuował rozwój majątku, zajmując się m.in. hodowlą ryb. Jego działalność przerwała II wojna światowa. W czasie jej trwania, do sierpnia 1944 r. we wsi panował względny spokój. We dworze w Szumsku była tajna kwatera pułkownika Lina - pseudonim Żółkiewski. Jerzy Jelski, przez podstawionych ludzi wykupywał broń od Niemców dla AK i innych oddziałów partyzanckich. Latem 1944 r. Szumsko zostało zajęte przez Sowietów. Przez wieś przechodziła linia frontu, dlatego ludność  ewakuowano. Budynek dworski, a także kościół zostały zdewastowane przez kwaterujące w nich wojska. W trakcie działań wojennych dwór spłonął, a mury kościoła szczęśliwie ocalały. Żołnierze sowieccy zbezcześcili też zwłoki rodziny Jelskich, które spoczywały w rodzinnej kaplicy cmentarnej. Wtedy to Władysław Jelski poprosił, żeby go pochowano w zwykłej mogile. Sądził, że w ten sposób, w razie agresji jakiegokolwiek nieprzyjaciela, uniknie losu swoich antenatów. Zmarł w 1946 r. mając 87 lat i został pochowany obok rodzinnej kaplicy. Po wydaniu Manifestu Lipcowego w 1945 r., majątek Jelskich przeszedł na własność państwa i został rozparcelowany wśród mieszkańców. Przydzielone działki rolnicy spłacali w formie kontygentu. Korzystnym momentem dla rozwoju wsi było przeniesienie siedziby gminy z Rembowa do Szumska. Powstały: urząd pocztowy, posterunek MO, ośrodek zdrowia, przedszkole, karczma i sklep GS. 1 września 1972 r. szkołę przeniesiono do nowego budynku, wybudowanego na placu dawnego dworu. Gmina w Szumsku istniała do 1975 r. Obecnie do parafii Szumsko należy 8 wiosek. We wsi znajdują się: kościół, szkoła podstawowa, biblioteka publiczna, 3 sklepy oraz nowo wybudowana remiza, prężnie działają Koło Gospodyń Wiejskich i Ochotnicza Straż Pożarna.